België prijkt niet alleen bovenaan in de ranking “highest cost of doing business” maar ook in de rangschikking “highest cost of closing businesses”. Alle management consultants hebben deze tabellen bij zich wanneer ze global companies adviseren hun werking te optimaliseren. Op het hoofdkwartier van Ford moeten ze België dus echt wel heel beu zijn. Auto’s kan je immers overal produceren en fabrieken kan je dus best bouwen in landen waar het wat goedkoper is. Maar een fabriek sluiten in een land waar sluiten abnormaal veel geld kost betekent dus dat het runnen van die fabriek echt veel te veel geld kost. De sluiting van Ford Genk is de kroniek van een aangekondigde dood. Iedereen wist het maar wou het niet gezegd, laat staan geweten, hebben. En maar hopen dat het hoofdkwartier alsnog een konijn uit de hoed zou toveren. Want dan zijn er hier ter plaatse geen onpopulaire maatregelen nodig. Altijd makkelijker snel naar één of ander hoofdkwartier te vliegen dan ‘s morgens wat langer voor de spiegel te staan.

Na Renault en Opel hebben onze beleidsmakers en sociale partners het blijkbaar nog steeds niet begrepen. De vraag is zelfs niet of we de automobielindustrie in dit land kunnen houden maar wel of er in dit land nog op een normale manier zaken kunnen gedaan worden. Ford Genk kwam destijds tot stand als een groots reconversieproject nav de sluiting van de Kempische Steenkoolmijnen. Ford Genk sluit nu de deuren. Enkele kilometers verder staat het hoofdkwartier van Cegeka dat in dezelfde periode werd opgericht vanuit hetzelfde reconversiefonds. Op die manier kon de toenmalige ICT-afdeling van KS uitgroeien tot een modern dynamisch kennisbedrijf dat intussen bijna 1500 medewerkers tewerkstelt. CEO André Knaepen kondigde enkele weken geleden aan dat hij naar Polen trekt omwille van de hoge loonkosten in dit land. Het gaat dus niet over de automobielindustrie alleen. Want een fabriek verplaatsen is vrij makkelijk. In een moderne fabriek werken immers niet veel mensen meer maar in een kennisbedrijf zit de kennis in de hoofden van de mensen en die zijn iets moeilijker te verplaatsen.

Deze dagen zal weer aardig wat inkt vloeien over de toekomst van de verwerkende industrie maar laat ons het debat herleiden tot de essentie. Het sluiten van Ford Genk mag niet gezien worden als het einde van de automobielindustrie maar moet gezien worden als het begin van een bedrijvenexodus. Iedereen heeft vandaag de mond vol over innovatie maar we hebben eerst en vooral innovatie nodig in onze manier van denken, leven en werken. Ook in de ranking “quality of life” prijken we bovenaan maar de kloof tussen arm en rijk wordt met de dag groter terwijl bedrijven failliet gaan of het land verlaten en de staatsschuld blijft toenemen. Een duidelijker bewijs dat het systeem achterhaald is kan ik me niet indenken.

Gisteren werd La Lorraine gekroond tot Onderneming van het Jaar. Voor hen was het gisteren de kers op de taart maar vandaag is het voor alle ondernemers het deksel op de neus. Daarom deze dringende oproep aan alle politici en sociale partners. Stop met het bakken van zoete broodjes en maak werk van de échte innovatie die ons land nodig heeft; meer mensen aan het werk en een haalbare (lees betaalbare) sociale zekerheid. En laat ons aub weer geen kosten maken om de federale minister van werk,  de top van de vakbond, de vlaamse minister president, de provinciegouverneur van Limburg, de burgemeester van Genk en de pastoor van Sledderlo met een privéjet naar Ford Werke AG te vliegen. Daar is de beslissing onherroepelijk genomen.

Hier moeten andere – maar even moedige- beslissingen genomen worden. Anders zijn we niet alleen Audi en Volvo kwijt maar ook al die andere bedrijven die we nodig hebben om een “quality of life” te hebben die haalbaar en betaalbaar is. Ministers durven geen onpopulaire maatregelen nemen uit schrik voor stemmenveries bij de volgende verkiezingen, vakbondsleiders durven publiekelijk niet toegeven dat het zo niet meer kan terwijl ze dat en petit comité ruiterlijk bevestigen. Lokale ondernemers blijven bijgevolg verweesd achter of trekken naar het buitenland terwijl global companies hun deuren zullen blijven sluiten. Quousque Elio?

(Deze bijdrage verscheen op 25 oktober 2012 onder de titel “Er is vooral innovatie nodig in onze manier van denken en werken” in De Tijd)